Słowianie

Słowianie na ziemiach Europy

Słowianie pochodzą z grupy ludów indoeuropejskich. We wczesnym średniowieczu zamieszkiwali tereny środkowej i wschodniej Europy, W IV w. rozpoczęli ekspansję na wschód i południe - ziemie środkowego Dniepru - tzw. Antowie; ziemie w dorzeczu środkowego Dunaju - Sklawini. W VII w. Słowianie skolonizowali Bałkany i osiedlili się na ziemiach greckich. Na zachodzie Słowianie w V i VI w. opanowali ziemię nad Łabą i skolonizowali tereny na południe od Karpat. Rozprzestrzenienie się Słowian doprowadziło do wyodrębnienia się trzech grup językowych: zachodniej, wschodniej i południowej. W tym okresie Słowianie wytworzyli prymitywne organizacje polityczne (demokracje wojenne), których podstawą była wspólnota terytorialna (mir, opole, obeina, żupa). Wspólnoty te łączyły się w plemiona rządzone przez wiec (zgromadzenie pełnoprawnych członków) a w okresie wojen przez wodza-księcia. Wyzwolenie spod władzy Awarów przyspieszyło powstanie pierwszych państw słowiańskich.

Pierwsze państwa słowiańskie

"Królestwo" Boza - powstało po 375 r. - na terytorium dzisiejszej Ukrainy.
Władcy - wódz Boz, nazywany przez Gotów królem.
Najstarszy znany związek plemion słowiańskich; powstał po pobiciu Gotów przez Hunów, po pewnym czasie rozbity przez wodza Ostrogotów Winitara.

Państwo Samona - powstało w 622-625 r., założone przez Samo (najprawdopodobniej kupca frankijskiego, który stanął na czele powstania Słowian przeciwko Awarom).
Terytorium obejmowało obszar Moraw, Kotliny Czeskiej, Karyntii (tzw. Rugiland).
W przeciwieństwie do dawnych, prymitywnych organizacji politycznych było to państwo kilkuplemienne typu patrymonialnego; istniało ok. 40 lat.
Najprawdopodobniej rozpadło się wraz ze śmiercią jego twórcy oraz ponownie dostało się pod zależność chanatu awarskiego.

Państwo Korutan - ok. 626-VIII w., tereny Karyntii.
Władcy: Waluk (poł. VII w.), Boruta (VIII w.).
Założone przez plemię Korutan, przodków Słoweńców; głównym ośrodkiem był Krnski Grad (Karnburg w Austrii); pozostawało w sojuszu z państwem Samona.
Ok. 740 r. po długim oporze uległo Bawarom, po 788 r. wcielone do państwa Franków.

Raszka - VII w. - poł. X w.
Pd. Serbia (przejściowo Czarnogóra, Hercegowina, część Bośni).
Władcy: Piotr Gojnikowic (892-917), Czasław Klonimirowic (927-949).
Początkowo związek plemienny, w IX w. uzależnione od Bizancjum, przyjęło chrzest; największe znaczenie miało w pocz. X w., pod koniec X w. zostało ostatecznie opanowane przez Bizancjum.

Księstwa chorwackie - IX w. - X w.
Dalmatyńskie wybrzeże Adriatyku.
Władcy: Borna (pocz. IX w.), Tomisław (ok. 910-930).
Obszar rywalizacji Franków i Bizancjum; ok. poł. IX w., gdy wpływy Franków osłabły, zjednoczenie Chorwacji dalmatyńskiej i tzw. Chorwacji posawskiej; 925 królestwo.

Księstwo Serbów - VIII w. - 806 r.
Łużyce.
Władcy: Miliduch (do 806 r.).
Rozbite w 806 r. przez Franków; Łużyczanie nigdy już nie stworzyli własnego państwa.

Obodrzyce - VIII w.
Między dolną Łabą i Odrą.
Władcy: Wyszan, Drażko, Sławomir, Siedrag.
W VIII w. sojusz z Frankami przeciwko Sasom, walki z sąsiadami Wieletami.

Państwo wielkomorawskie

Powstało na pocz. IX w. (ok. 830 r.), założone przez Mojmira I, w wyniku zjednoczenia plemion zamieszkałych w dorzeczu Dyi i Morawy. W 863 przyjęło chrzest z Bizancjum, które wysłało do Moraw dwóch misjonarzy, braci Konstantego (Cyryla) i Metodego. Dokonali oni przekładu na język słowiański Pisma Św., ktore zapisali wynalezionym przez Konstantego alfabetem, głagolicą. Państwo wielkomorawskie w okresie swojej świetności obejmowało Czechy, Morawy, Śląsk, ziemię Wiślan, Panonię i Słowację. Po długich sporach papież uznał ostatecznie liturgię słowiańską, zaś Metody został wyniesiony do godności arcybiskupa Sirmium. W wyniku zatargu z monarchią karolińską przywrócono jej zwierzchnictwo nad Morawami (ok. 870 r.)
- W 871 wybuchło powstanie przeciwko rządom obcych namiestników, pod wodzą Świętopełka. Powstańcy wywalczyli niepodległość dla Moraw (ok. 870).
- Po śmierci Świętopełka (895 r.) rozpoczęły się spory o władzę pomiędzy spadkobiercami zmarłego. Osłabione państwo nie było w stanie oprzeć się najazdowi madziarskiemu i ostatecznie upadło w 906 r. w wyniku przegranej kampanii wojennej.