Powstanie husyckie
Czechy od początku XIV w. rządzone były przez dynastię Luksemburgów. W poł. stulecia za panowania Karola IV, króla Czech i cesarza rzymskiego, przeżywały najświetniejsze czasy swojego rozwoju. Był to okres rozkwitu gospodarczego i politycznego państwa. Koniec IV w. to początek kryzysu w Czechach, który ujawnił się szczególnie wyraźnie na wsi i w miastach - napięcia między panami a chłopami, potęgowane czynnikiem narodowościowym (chłopi Czesi, Słowianie, szlachta przede wszystkim niemiecka). Podobne problemy istniały w miastach. Wyższe duchowieństwo, z pochodzenia niemieckie, wykorzystywało ekonomicznie chłopów, a rozwiązłość życia dostojników Kościoła budziła sprzeciw wielu ludzi. Kryzys społeczno-gospodarczy i nieudolne rządy króla Czech, Wacława IV Luksemburskiego, przyspieszyły wybuch rewolucji husyckiej, która będzie miała podłoże społeczne, religijne i narodowościowe.
Jan Hus, profesor, a następnie rektor uniwersytetu praskiego, domagał się głoszenia Słowa Bożego w języku czeskim, ograniczenia władzy świeckiej papieży, potępiał zepsucie i rozkład moralny duchowieństwa oraz kupczenie odpustami. Żądał przełożenia Biblii, którą uważał za jedyną wykładnię wiary, na język czeski. Za swoje nauki został obłożony klątwą kościelną, ale nie zaprzestał działalności. Król Niemiec, Zygmunt Luksemburski, wezwał go na sobór w Konstancji zapewniając mu swobodę wygłaszania nauk i wyjazdu. Mimo obietnic Jan Hus został w 1415 spalony na stosie jako heretyk. Jego śmierć była sygnałem wybuchu powstania i rewolucji husyckiej w Czechach. Walki miały charakter religijny, antyfeudalny i narodowościowy. Objęły teren Czech, Śląska i Moraw. Wśród husytów - zwolenników nauk głoszonych przez Jana Husa - doszło do podziałów (osłabienie ruchu husyckiego, walki i pokonanie odłamu radykalnego - taborytów pod Lipanami w 1434 r. przez obóz umiarkowany - kalikstynów).
Husyci wystąpili przeciwko objęciu władzy w Czechach przez Zygmunta Luksemburskiego, brata Wacława - wystąpili z propozycją objęcia tronu do króla Władysława Jagiełły, który propozycję początkowo przyjął, ale za radą dostojników kościelnych i świeckich (1420-21), z przyczyn religijno-politycznych, odrzucił. W imieniu nowego kandydata na króla Czech, wielkiego księcia litewskiego Witolda, ruszyła na południe wyprawa księcia Zygmunta Korybutowicza. Po zawarciu porozumienia przez Władysława Jagiełłę i Zygmunta Luksemburskiego (1423, Kieżmark) zmienił się stosunek naszego władcy do husytyzmu. W 1424 wydano edykt wieluński, w którym zabraniano popierania husytyzmu w Polsce i Czechach. Zwolennicy Husa mieli być sądzeni przez sądy królewskie w porozumieniu z sądownictwem kościelnym. Książę Zygmunt Korybutowicz (powołany na króla Czech) walczył samodzielnie o tron do 1431 r.
Po latach wojny domowej rokowania między umiarkowanymi husytami a Zygmuntem Luksemburskim zakończyły się w 1436 r. zatwierdzeniem tzw. kompaktów praskich, które w Czechach wprowadzały liturgię w języku narodowym, przyjmowanie komunii pod dwiema postaciami, potwierdzały przeprowadzane przez państwo i szlachtę przejęcie majątków kościelnych. Czesi oficjalnie zgodzili się na objęcie korony czeskiej przez Zygmunta Luksemburskiego. Konsekwencją wojen husyckich w Czechach było ograniczenie wpływów niemczyzny i wzrost znaczenia i uprawnień szlachty czeskiej. Nie udało się głęboko zreformować stosunków w Kościele katolickim.
